Dalam undang-undang keluarga Islam di Malaysia, fasakh dan nusyuz adalah dua perkara berbeza tetapi sering berkait dalam kes rumahtangga di mahkamah syariah. Kedua-duanya membawa implikasi serius kepada suami atau isteri yang disabitkan.
---
⚖️ RISIKO FASAKH (Pembubaran Perkahwinan oleh Mahkamah)
🔹 Jika SUAMI disabitkan bersalah (punca fasakh)
Mahkamah boleh membenarkan isteri memohon fasakh jika suami terbukti:
Gagal beri nafkah zahir (makan, tempat tinggal, keperluan asas)
Menghilang / tidak dapat dikesan
Menganiaya (fizikal, mental, emosi)
Tidak menunaikan nafkah batin
Menghidap penyakit memudaratkan
Mengabaikan tanggungjawab sebagai suami
➤ Risiko kepada suami:
❌ Perkahwinan dibubarkan secara paksa oleh mahkamah
💰 Tertunggak nafkah tetap wajib dibayar (hutang tak gugur)
📉 Reputasi terjejas dalam rekod mahkamah syariah
👶 Hak penjagaan anak (hadhanah) boleh terjejas
⚖️ Boleh dikenakan perintah bayaran nafkah iddah & mutaah
---
🔹 Jika ISTERI yang “menyumbang” kepada fasakh (contoh: kelakuan melampau)
Walaupun fasakh biasanya dipohon oleh isteri, jika terbukti:
Isteri curang / berkelakuan buruk
Mengabaikan tanggungjawab secara serius
Mencetuskan kemudaratan dalam rumahtangga
➤ Risiko kepada isteri:
⚠️ Hak tertentu boleh terjejas atau ditolak
💸 Tuntutan mutaah / nafkah iddah mungkin dikurangkan atau ditolak
👶 Hak penjagaan anak boleh dipertikai
📂 Rekod mahkamah memberi kesan pada kes akan datang
---
⚖️ RISIKO NUSYUZ (Penderhakaan dalam Perkahwinan)
🔹 Jika ISTERI disabitkan NUSYUZ
Ini paling lazim berlaku dalam mahkamah syariah.
➤ Kesan & risiko:
❌ Hilang hak nafkah zahir (makan, tempat tinggal, dll)
❌ Tidak layak tuntut nafkah sepanjang tempoh nusyuz
⚖️ Boleh melemahkan tuntutan lain (mutaah, harta sepencarian)
👶 Boleh menjejaskan hak hadhanah jika terbukti beri kesan kepada anak
📉 Menjejaskan kredibiliti di mahkamah
👉 Penting: Nafkah gugur bermula dari tarikh disabitkan nusyuz, bukan automatik dari awal.
---
🔹 Jika SUAMI “nusyuz” (istilah tidak formal, tapi wujud dari sudut tanggungjawab)
Dalam hukum, istilah nusyuz lebih sering digunakan untuk isteri.
Namun jika suami:
Abaikan nafkah
Tinggalkan isteri tanpa sebab
Zalim / menganiaya
👉 Ini biasanya tidak dipanggil nusyuz, tetapi:
✔️ Memberi hak kepada isteri untuk tuntut fasakh
✔️ Boleh dikenakan perintah nafkah tertunggak
✔️ Boleh dianggap melakukan kezaliman (darar syarie)
➤ Risiko kepada suami:
⚖️ Perkahwinan dibubarkan (fasakh)
💰 Perlu bayar semua tunggakan
📂 Rekod buruk di mahkamah
👶 Risiko hilang kelebihan dalam penjagaan anak
---
⚠️ REALITI KES MASA KINI
Dalam banyak kes di mahkamah syariah hari ini:
Isteri tuntut nafkah →
Suami balas dengan dakwaan nusyuz
Suami gagal nafkah →
Isteri failkan fasakh
👉 Mahkamah akan nilai dua-dua perkara serentak:
Adakah suami benar-benar culas?
Atau isteri terlebih dahulu nusyuz?
Siapa langgar amanah dulu… itu yang menentukan keputusan.
---
🧠KESIMPULAN
Fasakh = risiko kehilangan rumahtangga sepenuhnya
Nusyuz = risiko kehilangan hak nafkah & kredibiliti
Kedua-duanya bukan sekadar istilah…
tetapi senjata undang-undang yang boleh menjatuhkan satu sama lain jika disalah guna.
Dalam banyak kes, bukan siapa betul atau salah sepenuhnya—
tetapi siapa yang lebih dulu gagal menjaga amanah.
